ÖĞRENME SÜRECİ

Başarılı olmak için çaba gösteren öğrenciye yapılabilecek en doğru yatırım, çalışma alışkanlıkları kazandırarak, öğrenme verimliliğini maksimuma çıkartmaktır. Öğrenci başarısında etkili olan verimli çalışma alışkanlıkları şunlardır;

• düzenli ve sistemli çalışmalarını kaydetme,
• sık ve düzenli tekrar,
• soru çöümleri,
• ödev yapma,
• not tutma,
• hatırlama,
• okuma,
• sınavlara hazırlanma,
• dikkat ve odaklanma süreçleri yönetme,
• zamanı yönetebilme ile ilgili hususlardır.

 Bu alışkanlıkların her biri tek tek incelendiğinde her birinin başarının oluşmasında ayrı bir yeri olduğu görülür. Diğer yandan asıl önemli olan öğrencinin kendi öğrenme stiline uygun çalışma etkinliklerini, yöntemlerini seçerek kullanabilmesidir.

• Ders çalışmaya başlamanın öncelikli şartı, çalışma yerinin hazır hale getirilmesidir.
• Sürekli çalışabilmek için belirli zaman ve yerlerde çalışmak, sakin ortamlarda çalışmak, çalışma esnasında masa kullanmak ve bu masada gereken malzemeleri hazır etmek dikkat kaybını önleyen metotlardır. Koltukta, yatakta uzanarak çalışmak dikkat kaybına sebep olmaktadır.
• Başarılı olmak isteyen öğrenci, yaptığı planlama kapsamında ve saptadığı sürede ders çalışmaya oturmalı ve bu tutumunu bir alışkanlık haline getirmelidir. Bu duruma dikkat edilmemesi halinde planlanan sürede etkinliklerini tamamlayamaması ve ertelemesi yaptığı planın aksamasına ve zaman kaybına sebep olur. Bunun yanı sıra, uzun zaman ders çalışmak yorulmaya, motivasyon kaybına ve ardından başarısızlığa sebep olmaktadır.
• Bir saatlik çalışmanın ardından 5 – 10 dakika sürelerle dinlenmek dikkat kaybını ve yorgunluğu azaltacak, verimi yeniden artıracaktır. Mola süresi, öğrencinin ihtiyacına, yaşına, okul kademesine göre farklılık gösterebilmektedir. Bu noktada mühim olan çalışılmakta olan konunun belirli sürelerde dinlenerek çalışılması ve kaybedilen dikkatin toplanmasıdır.

Hayatın başlangıcından sonuna kadar bir öğrenme süreci devam eder. Öğrenilen her şey kişisel potansiyel yaratır ve bunu amacına uygun olarak kullanmak, performansı ortaya çıkartır. Performansın en üst düzeyine ulaşmak, bir kişinin tam potansiyeline ulaşabileceği bir durumdur. Ancak gerçek potansiyeli başarıya dönüştürmek zor olabilir. Bunun en büyük nedeni kaygıdır. Sınav kaygısı normal kişilerde olabileceği gibi kaygı düzeyi yüksek kişilerde de ortaya çıkabilir.

Öğrencinin başarısında belirgin bir düşüş gözlenir. Ders çalışmayı erteleme, sınav ve hazırlığı hakkında konuşmayı reddetme,  dikkat dağınıklığı, uykuda ve iştahta bozulmalar gibi sorunlar sınav kaygısının habercisi olabilir.

• Sınav kaygısı ve aile ilişkisi nasıldır?
  Aile için sınavın ne anlam ifade ettiği, sınava yönelik tutum ve yaklaşımları önemlidir. Sıklıkla aileler kendi kaygılarını çocuklarına yansıtmaktadırlar. Çocuktan yüksek beklentilerinin olması, ayrıntılarla aşırı uğraş sergilemeleri ve sınavı bir araç değil amaç olarak görmeleri oldukça önemlidir.
• Ailelere neler önerilmelidir?
  Aileler sınırlarının farkında olmalıdırlar. Güven ve sorumluluk vermeli, önemsemeli, olumlu geri bildirimde bulunmalıdır. Sınava ilişkin konuşmalarda özenli davranmalı, gerçekçi olmalı, akranlarıyla karşılaştırmaktan kaçınmalıdır. Duygu ve düşünce paylaşımı, empati önemlidir. Sınavı yüceltmeme, ölüm kalım sorunu yapmama, yüreklendirici davranma önerilmektedir. Çocuklar koşulsuz sevilmelidir. Aile bireyleri uygun rol modeli olmalı, uygun aile ortamı sağlamalı ve uygun problem çözme davranışları geliştirilmelidir. Ailenin bakış açısında değişime gitmenin ve beklenti düzeyini gerçekçi sınırlara indirmek sınav kaygısı çalışmalarında temel girişimlerin başında gelir.
• Psikolojik destek ne zaman gereklidir?
  Öncelikle öğrencilerin sınav kaygısı yaşamalarının normal olduğunu bilmekte fayda var. Kaygı sizi rahatsız eden bir duruma dönüştüyse öncelikle videolar kısmındaki “Sınav Kaygısı” çalışmalarını dinlemenizde fayda var. Ardından süreç içerisinde bir depresyon, kaygı bozukluğu, uyku bozukluğu gibi işlevselliğinin bozulması durumunda psikolojik destek almakta yarar var.

Unutulmamalıdır ki;
Cesaret; umutsuzluğa rağmen ilerleyebilme yetisidir

Rollo May

 “Zaman kullanımı insanın aynasıdır. Zamanını nelere harcadığına bakarak bir insanın önceliklerini, değerlerini, ilkelerini anlayabilirsiniz. -Doğan Cüceloğlu-

• Başarıya ulaşmak istenen hedefe giden yolun “zamanla ilgili planlanması” son derece önemlidir. Sınava kalan sürenin nasıl kullanılacağı, başarının temel taşlarıdır. Buradan hareketle, öğrencilerin hem akademik alanda başarılı olmak hem de sosyal hayatın içinde gerektiği şekilde yer almak için önemli ölçüde zamanı iyi kullanması gerekmektedir.
• Zamanın etkin kullanımı ve zaman yönetimi, sınav zamanında öğrencilerin ilgilendiği konulardır. Çünkü öğrenci, başarıya giden yollardan birinin zamanı verimli kullanmaktan geçtiğini bilir.
• Zaman yönetimi, kişisel hedefler ve yaşam tarzlarına uygun olarak mevcut zamanı planlama anlamına gelmekte olup var olan noktadan hedeflenen noktaya nasıl varılacağı ve bir hedefe en kısa sürede nasıl ulaşılacağımızın bir çerçevesini çizer.

İyi bir zaman yönetimi değişen durumlar karşısında doğru stratejiyi planlamaktan geçer. Hızlı ve pratik olmak başarılı olanın temel anahtarlarından biridir. Zaman yönetimi, bireyin günlük faaliyetlerini organize etmeyi ve yapılan işten yüksek verim almasını sağlar. Kaygının panzehiri niteliğindedir.

• Zamanı verimli kullandığımızda yapılacak işlerimizi iyi planlar, geleceğe hazırlanabiliriz. Sosyal hayatımızı düzene koymamız zamanı verimli kullanmamızla doğrudan alakalıdır.
• Erteleme, zamanı planlama ve başarı karşısındaki en büyük problemlerdendir. Ertelenen her iş, diğerini etkiler.
• Zaman yönetimi, öğrencinin zamanı ve sınavını kontrol altına almasıdır. İyi planlama ile belirlenen hedeflere ulaşmak kolaylaşır.
• Zaman yönetiminde bazen esnemelere de yer verilmelidir. Bazen aksamalar olabileceği unutulmamalıdır.
• Hayatınıza rehberlik eden hedefler ve bu hedeflere ulaşmak için bir plan yapmaya ihtiyacımız vardır. Sınav sürecimizde geleceğe dönük olduğumuz için de bu süreçte zaman kavramı çok önemli bir etkendir. Çünkü neye ulaşılmak istendiği bilinmezse zaman kontrol edilemez. Belirlenen hedeflere ulaşmak için planlamalar yapmamız gerekiyor.
• Planlamalar yapmak öğrencilerin organize olma becerilerinin gelişmesi için, günlük ve haftalık şeklinde rutine dönüştürecekleri planlamalar yapılmalıdır. Günlük hayatta yapacakları faaliyetlerini görecekleri ve sıralayacakları bir kontrol listesi oluşturulabilir. Bu listede sabah uyanmak, kahvaltı yapmak, aktivite yapmak, ödev yapmak vs. şeklinde yapacaklarını yazmalılar. Bu şekilde zamanlarını değerlendirebilmeyi öğrenebilirler. Öğrencilerin yapacakları sorumlulukları düzenleme ve organize etme becerisi kazanmaları, zaman yönetimini öğrenmeleri açısından önemlidir.

ÖĞRENME TAKTİĞİ

• Zamanımız: 10 gün
• Yapmamız gereken: 1000 sayfalık kitabı bitirmek.
• HEDEF: 10 günde 1000 sayfalık bir kitabı bitirmek. 4 turda bunu nasıl tamamlayacağımızı öğrenelim.

1.TUR:  Yol haritası oluştur.

1. Konu başlıklarını incele.
2. Hangi konuları zaten biliyordun.
3. Hangi kısımları ne kadar çalışmakla eksiğimi tamamlarım?
4. Hangi kısımlar hakkında hiçbir fikrim yok.

2.TUR: : 4 günde 1000 sayfayı bitirmek için günde 250 sayfa okumak. Her şeyi anlamak gibi bir kaygım yoktur. Önemli olan 4 günde, anlayabildiğin kadar anlayarak tüm içeriği bir kez bitirmektir. 

Kazanımın ne olacak: zaman faktörü karşısında kaygın (↓) düşecek.

Örneğin; zamanın yetmediği sınavları yetiştirme, zamanında bitirmediğin konuları tamamlama becerisi kazanacaksın.

HEDEF: 4 günde anlayabildiğin kadar anlayarak tüm içeriği bir kez bitir.

5. gün: Tüm konuyu ana hatları ile incele ve hızlı tekrar yap.  Bu sayede tüm konuyu baştan sona bir kez daha bitirmiş olursun.

3.TUR: 3. tekrarı iki günde yap. (7. gün de 3. tekrarla zaten anlamış olduğunu iyice pekiştirmiş, daha önce anlamadığın detayları, konu bütünlüğünde anlamış ve daha rahat çözümlemiş olursun.)

Kazanımın ne olacak: Önceki turda ille de anlamak için inat etmediğin konuları, tüm içeriği bitirmiş olmanın getirdiği bilgi bütünlüğü ile bu turda çok daha rahat öğrendiğini, öğrenmiş olacaksın.

4.TUR: 8. gün, 4. tekrar tek günde biter. Konuyu iyice kavramış olursun.

 9- 10. gün: Dinlenip, tekrar yapabilirsin.

10. gün: Sınava hazırsın.

• Eksiğini göremeyen insan, tamamlanma ihtiyacını hissetmez. Öğrenmenin önündeki büyük engellerden biri, bilmediğini bilmemektir. Aktif bir şekilde konfor alanımızı zorlamaya devam etmezsek, farkındalığımızın tozunu almazsak, katılaşmak ve ben zaten her istediğimi yapıyorum, yapacak yeni bir şey yok yanılgısına düşmek ne kadar kolay! Geliştirebileceğimiz yönlerimiz her zaman vardır.

Günümüzün üçte biri uykuda geçer fakat uykunun işlevi hakkında kesin bilgimiz yok. Bildiğimiz uyku yoksunluğu duygudurum (sinirlilik, gerginlik vb), bilişsel bozukluk ve anormal hormon dalgalanmaları gibi sonuçlar doğuruyor. Uyku yoksunluğu homeostatik kompansatuar mekanizma olarak rebaund aşırı uyumaya yol açıyor. Buradan hareketle uykunun beyin işlevi için temel olduğunu söyleyebiliriz. Birçok çalışmada uykuda azalmanın, öğrenme ve bellek işlevlerini bozduğunu böylece uykunun nöral plastisite için gerekli olduğu gösterilmiştir.

Öğrenme, bellek, yeni bilgilerin kodlanması, dikkat, unutkanlık gibi birçok bilişsel işlevde uykunun rolü büyüktür. Yapılan araştırmalarda kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya aktarımının uykuda olduğunu gösteren kanıtlar mevcut ve klinik deneylerde bunda hipokampüsün rolü üzerinde duruluyor. REM uzun süreli hafıza oluşumunda etkisi var.

UYKU HİJYENİ

• Yatağı sadece uyumak için kullanın.
• Ortamın aşırı sıcak ya da soğuk olmasını önleyin.
• Ekranlardaki (tv, telefon, tablet, pc) ışık, uyku ritmini bozuyor. Uyumaya yakın ekran maruziyetini engelleyin.
• Satranç gibi zeka oyunlarını uyumaya yakın saatlerde tercih etmeyin.
• Uyanma ve uyuma saatleri düzenli olmalı.
• Gün içinde uyumayın.
• Sabahları erken saatlerde düzenli spor yapılabilir ancak gece uyumaya yakın saatlerde olmamalı.
• Akşamları kas gevşeme egzersizleri ya da meditasyon yapılabilir.
• Kafeini yatmaya yakın tüketmeyin.
• Düzenli aynı saatlerde beslenilmeli, uyumaya yakın çok yiyecek tüketilmemeli.

• Doğruluğu yeterince değerlendirilmemiş, kişinin zihninde ani ve otomatik olarak beliren düşünce, imaj veya seslerden biridir.
• Kişiye özgü deneyimlerle ortaya çıkan bir düşünce akışını tarif eder (Beck, 1964).
• Refleks gibi aniden ortaya çıkar, gelip geçicidir.
• Otomatik düşünceler yaşanılan durum karşısında ortaya çıkarken düşüncenin içerik ve anlamına bağlı olarak belirli duygularla ilişki içinde olur.
• Kişinin otomatik düşünceleri, yaşanılan durum ile uyum içerisinde olduğu için kişi bu düşünceler üzerinde sistematik bir değerlendirmede bulunmaz. Ancak bu düşüncenin farkına varılırsa gerçekliği sınanabilir.

Otomatik Düşüncelere Örnekler

“Bu işi asla beceremeyeceğim”

“Kalp krizi geçireceğim, beni kurtaramayacaklar”

“Başaramadım. Yine rezil oldum.”

“Ben başarısız ve yetersiz biriyim”

• Bilişsel davranışçı terapi modeli, terapist ve danışan işbirliği içinde çalışarak, danışanın otomatik düşünceleri ve bunların altında yatan temel inanç ve şemaları incelemesine olanak sağlar. Her bir düşünce, gözden geçirilmesi gereken ve bu işlem sonunda desteklenen veya çürütülen hipotez gibi değerlendirilir. Danışana otomatik düşüncelerini tanımasını, sorgulamasını ve değiştirmesi öğretilir. Amaç danışanı kendi kendinin terapisti yapmak ve geleneksel danışan rolünden çıkararak düşünceleri üzerinde ilgili aktif olarak çalışmasını sağlamaktır. Bu stratejiler ile sahip olduğu ruhsal bozukluk belirtilerinin azalması hatta ortadan kalkmasını sağlanırken, gelecek sorunlara yönelik beceriler de kazanılmış olur.

Birçok insan, dünyada oradan oraya sürüklendiğini hissediyor veya düşünüyor. Bunu değiştirmek için çok çalışıyorlar, ama yine de yolları sanki hiçbir yere çıkmayacakmış gibi görünüyor. Bu şekilde düşünmelerinin temel nedeni, hayattan ne istediklerini düşünmek için yeterince zaman harcamamaları ve kendileri için ciddi bir hedef belirlememiş olmalarıdır. Şunu düşünün. Önce neyi başarmak istediğinizi düşünmeniz ve sonra da ona bağlı kalmanız gerekiyor. Sizi motive eden spesifik, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlı hedefler belirlemeniz ve onları somutlaştırmak için bir yere yazmanız da şart. Daha sonra, hedefinizi gerçekleştirmek için atmanız gereken adımları planlamanız gerekiyor.

Hedef belirleme, ideal geleceğinizi düşünmek, bu geleceğe dair vizyonunuzu gerçeğe dönüştürmek ve kendinizi motive etmek için güçlü bir süreçtir. Hedef belirleme süreci, yaşamda gitmek istediğiniz yeri seçmenize de yardımcı olmaktadır. Neyi başarmak istediğinizi tam olarak bilirseniz, çabalarınızı nereye yoğunlaştırmanız gerektiğini de bilirsiniz. Ayrıca, sizi kolayca yoldan çıkarabilecek dikkat dağıtıcıları da hızlı bir şekilde fark edersiniz.

Üst düzey sporcular, başarılı iş insanları ve her alanda başarıya ulaşan insanların hepsi de kendilerine hedefler koyarlar. Hedef belirleme size uzun vadeli vizyon ve kısa vadeli motivasyon sağlar. Hedefler hayatınızı en iyi şekilde yaşayabilmeniz için size ilgili bilgileri kazanmaya odaklar, zamanınızı ve kaynaklarınızı düzenlemenize yardımcı olur.

Keskin ve açık bir şekilde tanımlanmış hedefler, bu hedeflere ulaşmanın başarısını ölçebilir hale getirir ve önceden anlamsız işkence gibi görünen noktalara ulaşmak sizi gururlandırır. Bu kendinize olan güveni artırır. Çünkü bu süreçte belirlediğiniz hedeflere ulaşmada kendi yetenek ve yetkinliğinizi anlamaya başlarsınız.

“Çiçeğin suya ve güneşe; öğrencinin destek ve takdire gereksinimi vardır.”

Sınava hazırlanma dönemini çocuğunuzun yaşama hazırlanması ve sizin çocuğunuzla ilişkinizin gelişip güçlenmesi için bir fırsat olarak görebilirsiniz. Sınav dönemini ilişkinizi güçlendirmek için yararlı bir döneme çevirebilirsiniz. Çocuğunuza, kendini daha iyi tanıma fırsatı oluşturabilirsiniz. Sınava hazırlanma dönemi, çocuğunuzun kendi yeteneklerini, güçlü ve zayıf yönlerini tanıması için bir fırsat olabilir. Bunları birlikte keşfederek çocuğunuzun kendini tanımaya başlarken bu yolculukta siz de çocuğunuzu daha iyi tanımaya başlarsınız. Çoğunuzun kendi hakkında edindiği bilgiler kendi iç görüsünü oluşturmaya başlatır bu iç görüler yetişkinlik döneminde de çok fazla işine yarar daha ileriki yıllarda, onun yaşam başarısı yolculuğunda ona güç verecek kaynaklar olur. Bu süreçte sizde çocuğunuzla birlikte yaşam üstüne konuşarak ve gelecek hakkında planlar oluşturarak sohbetler edebilirsiniz.

Kaygılı ebeveynlere sahip çocukların daha fazla kaygılı olduğu araştırmalarda bulunmuştur. Sınav döneminde anne babalarda en az çocuklar kadar kaygılıdır. Kaygı bulaşıcı bir duygudur. Çocuğunuzun geleceği konusundaki endişeleriniz çocuğunuza yansır. Bu nedenle öncelikle aileler kendi kaygılarını azaltmaya çalışmalıdırlar. Bir çocuğun başarılı olması için motivasyona ihtiyacı vardır. Bunun için çocuğun başarabileceği kapasiteye sahip olduğuna inanması, başarmaktan keyif alması gereklidir. Çocuklar, en çok anne babalarından övgü aldıklarında mutlu olur. Çocuklar anne babalarda düş kırıklığı yarattıklarını hissetmeye başlarlarsa, içe kapanma, yetersizlik duyguları ortaya çıkar. Çocuğumuzdan kapasitesinden fazlasını ister, yapabildiklerini görmez, yapamadıklarını yüzüne vurur, sürekli tembelsin derseniz, bir süre sonra çocukta bu durumu kabullenir, özgüvenini ve mücadele etme motivasyonunu kaybeder. Çocuğu olduğu gibi kabul eden, onu destekleyip yüreklendiren aile üyeleri, çocuğun benlik saygısının tohumlarını eker. Çocuğun kendi olarak gelişmesine, kendine özgü anlayış ve görüşlerini ifade etmesine olanak sağlar (Yavuzer, 2005: 26).

Anne babanın aşırı koruyucu ve hoş görülü tutumu da olumsuz etkiler yaratarak, sosyal ve duygusal gelişimde gecikmelere neden olan bir diğer yaklaşım biçimidir.

Demokratik ebeveynler, çocuklarının ilgi ve ihtiyaçlarına karşı duyarlıdır, ilgi ve anlayış için davranışları gözlemler ve özerk hareket etmelerine izin verir. Çocuğunuza her zaman açık bir kaynak olarak aile kuralları hakkında bilgi verin. Ebeveynler çocukları için sınırlar belirleyebilir. Özgürlük, kötüye kullanılmadığı sürece, mevcut olduğu ölçüde genişletilebilir. Demokratik ebeveynler çocuklarını emirlerle değil, yönlendirilerek ve deneme yanılmalara yer açarak eğitirler.